Ενας ευαίσθητος ληστής

Το ποίημα του Ν. Γκάτσου ‘Ένας ευαίσθητος ληστής’ μοιάζει να αγγίζει δικές μας καταπιεσμένες ψυχολογικές ανάγκες εξέγερση. Ίσως γιατί η ζωή μας στην κοινότητα, δεν είναι πάντα ευχάριστη η δίκαιη . Εκ των πραγμάτων απαιτεί καταστολή προσωπικών ‘θέλω’, θυσίες προς όφελος του συνόλου. Είναι φυσικό να αναμοχλεύονται συναισθήματα αγανάκτησης . Έτσι έννοιες όπως αυτή του ‘ληστή’ αποκτούν πολυσημία . Εχθρός, κίνδυνος, φίλος υπόδειγμα. Συχνά άνθρωπος που σπα άδικες κοινωνικές συμβάσεις επιβεβλημένες από ανάλγητες εξουσίες. (Φυσικά αυτό δεν ισχύει για τον σημερινό ληστή, αυτός είναι πάντα εχθρός πάντα άρπαγας).

Ν'αγαπάς την ευθύνη

Η εποχή μας σήμερα περισσότερο από ποτέ άλλοτε επιβάλλει την προσωπική μας συγκρότηση. Απαιτεί δυνατό Εγώ, ικανό να αντιμετωπίσει τις πολλαπλές ματαιώσεις που λεηλατούν την ζωή μας. Είναι η εποχή της προσωπικής ευθύνης. Ο Καζαντζάκης από μια άλλη εποχή- πολύ αποφθεγματικά αλλά και ‘προφητικά’- δίνει ένα δικό του στίγμα: ‘Ν'αγαπάς την ευθύνη. Να λες: Εγώ, εγώ μονάχος μου έχω χρέος να σώσω τη γης. Αν δε σωθεί, εγώ φταίω’.
Πως όμως αντιλαμβανόμαστε το την έννοια της λέξης Εγώ, πριν φτάσουμε στην έννοια της λέξης ευθύνη. Το εγώ σαν προσωπική αντωνυμία, εκφράζει το πρόσωπο το οποίο μιλά. Σαν ουσιαστικό (ουδέτερο άκλιτο) δηλώνει τον εαυτό, το είναι , την ύπαρξη την συνείδησή. Το εγώ έχει μελετηθεί από τη φιλοσοφία και την ψυχολογία. Για την ψυχολογία είναι το συνειδητό μέρος του ψυχικού μας οργάνου.
Ο Freud στις υποθέσεις τοπογραφική και δομική ορίζει το ψυχικό όργανο σαν ένα νοητό οικοδόμημα με οριζόντια και κάθετη δομή.

Θέλω να ζήσω

Σίγουρα είμαστε πιο φτωχοί από χθες, με ένα αύριο να επιφυλάσσει χειρότερη ένδεια. Δεν μας επιτρέπεται η προσδοκία για το καλλίτερο. Και αυτό από μόνο του είναι μια τρομαχτική απώλεια. Έχουμε ανάγκη την αισιόδοξη, την θετική προοπτική στο μέλλον. Αν αρνηθούμε το μέλλον είναι σαν να ανοίγουμε την πόρτα στον θάνατο, ένα βήμα προς την αυτοκτονία. Όχι κατά ανάγκη την βιολογική σίγουρα όμως την ψυχολογική.
Μοιάζει να έχουμε καθηλωθεί, άλλοι στο στάδιο του θυμού και άλλοι στο στάδιο της κατάθλιψης. Αρνητικοί και αντιπαραγωγικοί, ετερομομφικοί η αυτομομφικοί. Ανίκανοι για ψυχολογικές επανεπενδύσεις. Είμαστε οι Έλληνες του 2010 και μάλιστα λίγο πριν από τα Χ/γεννα, στην Ελλάδα της κατήφειας, της αγωνίας για το αύριο, του θυμού και των περικοπών.
Πρέπει να πάμε πιο πέρα. Δεν μπορούμε να φέρουμε πίσω ότι χάθηκε, ούτε να σταματήσουμε τις καινούργιες απώλειες. Δεν μπορούμε να ανατρέψουμε ότι είναι ανεξάρτητο και πολλαπλάσια πιο δυνατό από εμάς. Μπορούσε όμως-μόνο εμείς –να ελευθερώσουμε τον εαυτό μας από τα δίκτυα ενός εφιάλτη που έχει γίνει η καθημερινότητα μας. Μπορούμε να αξιοποιήσουμε ότι μας έχει μείνει. Να περιφρουρήσουμε την δύναμη του ψυχισμού μας και κατά συνέπεια την καινούργια οπτική για το μέλλον.

ΓΥΝΑΙΚΟΛΟΓΙΚΟΣ ΚΑΡΚΙΝΟΣ και ΠΕΝΘΟΣ

Σαν πένθος ορίζεται το σύνολο των ψυχολογικών αντιδράσεων στην συντελεσμένη, η επαπειλούμενη απώλεια των αντικειμένων της αγάπης μας . Στην πορεία της ζωής μας,- την κίνηση ζωής την libido όπως περιγράφηκε από τον Freud- επενδύουμε συναισθηματικά στου άλλους, στα πράγματα η τις καταστάσεις. Έτσι γίνονται αντικείμενα αγάπης, λειτουργούν σαν αναπόσπαστα και σημαντικά κομμάτια της ύπαρξης μας. Αποτελούν τον συναισθηματικό θησαυρό μας. Δεδομένου ότι το ατομικό ‘Υπάρχειν’ απαιτεί την εσωτερική ασφάλεια, αλλά και την πλήρη ασφάλεια των αντικειμένων αγάπης, κάθε απώλεια συνεπάγεται επώδυνες αλλαγές στο ψυχολογικό μας status quo. Απαιτούνται προσαρμοστικές αντιρροπιστικές ψυχικές αντιδράσεις, για να επιτευχθεί και παγιωθεί ένας καινούργιος τρόπος ζωής. Απαιτείται η πορεία στον δρόμο του πένθους.

Ψυχολογική πορεία της Γυναίκας, από την Εύα μέχρι σήμερα.( μια ψυχοδυναμική οπτική)

Η λέξη Ψυχολογία, όπως είναι γνωστό προέρχεται από την αρχαία ελληνική γλωσσά( Ψυχή + λόγος). Είναι η κοινωνική επιστήμη που μελετά την συμπεριφορά του νου και της σκέψης. Δεν ασχολείται με την ψυχολογία του βάθους( το υποσυνείδητο). H προσέγγιση της δεν είναι αναλυτική/θεωρητική, άλλα φαινομενολογική και ‘μετρίσιμη’.
Ακόμα και η ατομική ψυχολογία(Α.Adler ) περιορίζεται στην διερεύνηση των εξωτερικών ερεθισμάτων που δέχεται το άτομο, στην πρώιμη παιδική ηλικία. Τον τρόπο ανταπόκρισης του -σαν ενήλικας πια- σε αυτά. Τις πεποιθήσεις που έχει ενστερνιστεί προφανώς μαθησιακά. Αυτό άλλωστε υποστηρίζει η Κοινωνιογνωστική θεωρία μάθησης (Bandura) . Ότι δηλαδή αυτό που γινόμαστε συντελείται με την παρατήρηση και την μίμηση την προτύπων συμπεριφοράς
Το ίδιο περίπου ισχύει και για άλλες σχολές ψυχολογίας ειδικότερα τον κοινωνικό Δομισμό. Μελετούν ότι είναι συνειδητό και εξωτερικεύεται άμεσα η έμμεσα. Ότι είναι φαινομενολογικά προσιτό.
Από την άλλη πλευρά κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι, ο νους, η ψυχή και σαν επακόλουθο η συμπεριφορά, είναι δυνατόν να μένει ανεπηρέαστη από πανάρχαια αρχέτυπα και άγραφους νόμους βαθειά ριζωμένους στα άδυτα του υποσυνείδητου χώρου του ψυχικού οργάνου. Ακόμα και γλωσσολογικά, ιδίως από την σκοπιά της πραγματολογίας –κυρίως ως προς το συγκείμενο(co-text) και το περικείμενο(contex)- η πολλαπλή ονοματολογία για την συμπεριφορά του νου και της ψυχής(είναι, ύπαρξη, ψυχή, εαυτός, χαρακτήρας , προσωπικότητα) δηλώνει και τον διαφορετικό χώρο και χρόνο διερεύνησης, αλλά και την αμηχανία απέναντι στο μυστήριο του ίδιου του νου και της ψυχής μας. Η Φιλοσοφία και η Θρησκεία προτιμά τους τρεις πρώτους όρους, ενώ η Ψυχολογία και η Ψυχιατρική τους τελευταίους.

Γνωρίζουμε πολύ λίγο τον εαυτό μας.

Δεν θα ήταν ανακριβές αν λέγαμε πως γνωρίζουμε πολύ λίγο τον εαυτό μας. Ούτε είναι τυχαίο ότι για τον εαυτό, έχουν δοθεί πολλά και διαφορετικά ονόματα όπως: το είναι’ ,η ύπαρξη, η ψυχή, ο χαρακτήρας , η προσωπικότητα . Είναι φανερό πως κάθε όνομα σχετίζεται με διαφορετικό χώρο και χρόνο διερεύνησης. Τα τρία πρώτα με την Φιλοσοφία και την Θρησκεία, ενώ τα τελευταία με την Ψυχολογία και την Ψυχιατρική.
Φυσικά το ‘γνώθι σ’αυτόν’, είναι επιδίωξη κάθε ανθρώπου που σέβεται τον εαυτό του. Όμως ο εαυτός αυστηρά και μόνο σαν έννοια, εμπερικλείει πολλές συνιστώσες και μάλιστα σε μια συνεχή δυναμική αλληλοεπίδρση. Άλλωστε η λεξικολογική πολυμορφία (εαυτός ,είναι ύπαρξη, ψυχή χαρακτήρας , προσωπικότητα ) , δηλώνει την δυσκολία της εννοιολογικής/σημασιολογικής προσέγγισης.

Οι γάτες των φορτηγών

Είναι η φαντασία μας, είναι οι ψυχολογικές μας ανάγκες , οι αναπόφευκτες αρνήσεις και οι αναγκαιότητες μια απαγορευτικής και στερητικής πραγματικότητας που μας ναυτολογούν στο ατομικό ταξίδι της ζωής μας. Και είναι αυτή η ανεκπλήρωτη επιθυμία της ευτυχίας που μας σπρώχνει στην αναζήτηση υποκατάστατων της. Είμαστε οι ναυτικοί και η γάτα υποκαθιστά ότι πιο πολύ λαχταρούμε αλλά δεν μπορούμε να έχουμε . Μας ανακουφίζει αλλά στην πραγματικότητα είναι η ζωντανή απόδειξη της στέρησης και στην ουσία την μισούμε για αυτό.
Από την στιγμή που δεν μπορούμε να διαχειρισθούμε τη ανάγκη με την αρχή της πραγματικότητας η εξάρτηση από την γάτα γίνεται εξοντωτική. Θανάσιμη ψυχολογική αναμέτρηση. Ελευθερία/ εξάρτηση.
Όλοι γνωρίζουμε ότι ο μαύρος θάνατος είναι η Πανώλη . Τόσο επικίνδυνη μπορεί να γίνει η γάτα που πάνω της επενδύσαμε τόσα. Τόσο επικίνδυνη είναι η ‘αγάπη’ μας, από φόβο για κάτι πιο ταιριαστό σε μας , η από κομφορμισμό, η χειρότερα από αδυναμία αντιμετώπισης της πραγματικότητας.
Σε τελευταία ανάλυση η γάτα είναι αυτό που είναι όχι αυτό που την κάνουν οι επιθυμίες και οι ανάγκες μας.
Πάντα εκπληκτικός ο Καββαδίας.
Κλεοπάτρα Περισσάκη