Τελικά ο Ιούδας είχε φιλότιμο!

Τελικά ο Ιούδας είχε φιλότιμο! Ακούγεται ασεβές, αλλά αν το δούμε μέσα στην σημερινή πραγματικότητα, της κατάρρευσης βασικών αξιών και της ποιότητας   των ανθρώπινων σχέσεων, ο Ιούδας δεν ήταν   περίπτωση  κοινού προδότη. Δεν ήταν η περίπτωση  του σύγχρονου, κυνικού προδότη. Δεν τον διέκρινε η συναισθηματική επιπέδωση και η ανικανότητα διάκρισης του καλού από το κακό. Μοιάζει να διέθετε ένα  Υπερεγώ , που ήταν ικανό άσκησης ηθικού ελέγχου, πάνω στις πράξεις και τα ατοπήματα του Εγώ.  Προφανώς ήταν   αδύναμος και παρορμητικός αλλά όχι αφιλότιμος. Μόνο ένας άνθρωπος φίλος της αρετής  που λέγεται τιμή, μπορεί να αναγνωρίσει το λάθος του, μπορεί να  μεταμεληθεί. Μπορεί να προσπαθήσει να αντιρροπήσει , να πληρώσει για αυτό.
Δεν αμφισβητείται η ιστορία του θείου δράματος. Όχι. Ο Ιούδας, πρόδωσε τον Χριστό για τριάντα αργύρια. Όμως άρχισαν οι τύψεις. Και τότε πήγε πίσω στους αρχιερείς και τους είπε ότι, είχε κάνει λάθος. Ήταν όμως αργά. Εκείνοι του αποκρίθηκαν: ‘Και τι μας νοιάζει εμάς;’ Εκείνος   πέταξε πίσω τα αργύρια  της προδοσίας. Μετά κρεμάστηκε. Το περιστατικό αναφέρεται στην περικοπή Ματθαίος 27:6-7 :  Oι αρχιερείς,  αφού πήραν τα αργύρια είπαν: ‘δεν επιτρέπεται να τα βάλουμε αυτά στο ταμείο του Ναού, γιατί είναι αντίτιμο αίματος’. Πήραν λοιπόν  την απόφαση και αγόρασαν με αυτά το χωράφι του κεραμιδά για νεκροταφείο των ξένων.
Ποιος θα  έκανε αυτό που έκανε ο Ιούδας στην εποχή μας; Βέβαια στην εποχή μας δεν υπάρχουν ορατές σταυρώσεις. Μόνο Γολγοθάς, χωρίς σταυρικό θάνατο. Δεν χρειάζεται εξ άλλου. Ο προδομένος ξεψυχά στην διαδρομή.

Μεταστατικός καρκίνος, κρυφτό με τον φόβο. ( προσωπική εμπειρία)

Όταν μετά το χειρουργείο ήρθαν οι πρώτες εξετάσεις που επιβεβαίωναν την διασπορά του καρκίνου, ο πρώτος μου  συνειρμός ήταν: Όταν ο Γκρέγκορ Σάμσα  ξύπνησε ένα πρωί από ένα ταραγμένο όνειρο, βρέθηκε μεταμορφωμένος σε μια τεράστια κατσαρίδα’. Είναι οι πρώτες σειρές από το βιβλίο  του Κάφκα   η Μεταμόρφωση. Το βιβλίο το είχα διαβάσει σε πολύ νεαρή ηλικία. Και παρά τους σαφείς  κοινωνικούς και πολιτικούς συμβολισμούς του-θυμάμαι- είχα αισθανθεί δέος και αγωνία για το μαρτύριο του Γκρέγκορ Σάμσα. Το σώμα του τον είχε ‘προδώσει και αιχμαλωτίσει’ σε μια ακατανόητη και ανίκητη  εξωτερική πραγματικότητα, που του απέκλειε  το ομαλό ζην, ακόμα και με τα πιο αγαπημένα του πρόσωπα  Ήταν σιχαμερός αποτρόπαιος, ένα ασήκωτο βάρος για την οικογένεια του. Κανείς δεν τον ήθελε πια.

Έτσι  έντονα αισθάνθηκα  ‘ την αιχμαλωσία’   στο σώμα μου που ξαφνικά έγινε μια ακατανόητη, αμετάκλητη  και ύπουλη πραγματικότητα  Φυσικά στον μεταστατικό καρκίνο η αλλαγή βιώνεται σαν  εσωτερική απειλή. Αλλά  όταν  αρχίσουν  οι χημειοθεραπείες τότε αρχίζει και η  εξωτερική μεταμόρφωση. Το εγώ φυλακίζεται σε μια καινούργια κατάσταση, ένα άλλο σώμα, που  ίσως δεν μοιάζει με κατσαρίδα αλλά κατοικείται από κατσαρίδες. Το σώμα γίνεται  εχθρός και ταυτόχρονα παραμένει   η μοναδική ευκαιρία ζωής. Ζωή με τον πιο σκληρό εχθρό. Μια πραγματικότητα που τρομάζει και απαιτεί προσαρμοστικούς αμυντικούς μηχανισμούς, για την διάσωση του Εγώ. Του  Εγώ που κινδυνεύει να παλινδρομήσει στην κατάσταση του ζώου, όπως    ο Γκρέγκορ στην Μεταμόρφωση του Κάφκα. Για αυτό και ήταν η μοναδική φορά στην ζωή μου που χάρηκα γιατί δεν έχω οικογένεια. Τουλάχιστον δεν θα γινόμουν αβάσταχτο, σιχαμερό βάρος σε κανένα, όπως έγινε ο Γκρέγκορ. Σε κάθε βαριά αρρώστια, πέρα από τον ίδιο τον άρρωστο, αρρωσταίνει και ολόκληρη η οικογένεια  .

Απο την Βίβλο στο σήμερα.

Συνηθισμένη είναι η φράση   ‘για ένα πιάτο φακής’, η πιο κοντά στην καθαρεύουσα  ‘αντί πινακίου φακής’. Με αυτή την φράση- όπως είναι γνωστό- δηλώνεται   ανέντιμη συναλλαγή. Ξεπούλημα.   Κάποιος  βρίσκεται σε κατάσταση ανάγκης και κάποιος εκμεταλλεύεται την αδυναμία του, για να αποσπάσει δυσανάλογα υλικά αγαθά. Κάτι ανάλογο με αυτό που εννοείται όταν λέγεται η άλλη δική μας φράση ‘ για ένα κομμάτι ψωμί’.

Σε αυτή την δραματική εποχή των παζαριών για το μέλλον μας, το ‘αντί πινακίου φακής’ είναι ένα επίκαιρο και ζοφερό ενδεχόμενο. Και ίσως πέρα και επιπλέον της διαμαρτυρίας, η γνώση η σύνεση και ομοψυχία να αποτελούν προαπαιτούμενα για την διαφυγή μας από τον λαβύρινθο των προβλημάτων μας. Δεν μας έλλειψε ποτέ η διδαχή του τι πρέπει να κάνουμε, τι πρέπει να αποφύγουμε. Και μόνο η φράση που αναφέρθηκε αντί πινακίου φακής’ παραπέμπει σε μια σειρά κανονιστικών δεοντολογικών κανόνων, που αποσκοπούν στην αρμονική ανθρώπινη συμβίωση.    Η φράση σχετίζεται με την Βιβλική παραβολή του Μωυσή και τοποθετείται  στον 18^ο αι.π.χ. Σύμφωνα με αυτήν ο Ιακώβ αγόρασε με δόλο, τα πρωτοτόκια από τον μεγαλύτερο αδελφό του, τον Ησαύ. Αυτό το πέτυχε όταν ο δεύτερος έρμαιο της πείνας του, παρασύρθηκε  από  τον Ιακώβ, στη συμφωνία παραχώρησης της περιουσίας που προέκυπτε από τα πρωτοτόκια, για ένα πιάτο φακής!  Είναι λοιπόν αυτή η συναλλαγή που πέρασε στους αιώνες σαν παράδειγμα ανευθυνότητας ,αλλά και δόλιας, σκληρής εκμετάλλευσης της αδυναμίας του άλλου. Επίσης σαν δικαιολογημένη αιτία, διατάραξης της ενότητας της οικογένειας και του αδελφικού δεσμού. Σαν ικανή αιτία κατάργησης της έννοιας κάθε κοινωνικής συνοχής.

Είμαστε έντιμοι ;

Είναι κοινή εμπειρία πως μια   ανθρώπινη σχέση δεν μπορεί να ταξιδέψει μέσα στην ζωή χωρίς , χωρίς σύγκρουση. Είναι επίσης  πιθανόν να αντιμετωπίσει  τα απρόοπτα του ‘πεπρωμένου’. Αυτά τα απρόοπτα που διαταράσσουν ισορροπίες, τελετουργικά και προσδοκίες. Που συνεπάγονται ματαίωση και θυμό για να καταλήξουν πολύ συχνά στην  σύγκρουση.   Προφανώς δεν είμαστε άγγελοι και δεν μπορούμε να έχουμε   αγγελική σχέση. Βρισκόμαστε κοντά, μαζί, γινόμαστε οικογένεια, η φίλοι γιατί αυτό εξυπηρετεί κάποιες ανάγκες μας. Η συναλλακτική σχέση σε κάθε της έκφραση, πρέπει να είναι αμοιβαία ανταποδοτική. Διαφορετικά ξεσπά η σύγκρουση. Κατά συνέπεια η εντιμότητα –γιατί την αποφυγή κάθε αδικίας-είναι αναγκαία προϋπόθεση . Όμως ο προσδιορισμός της εντιμότητας σε κάθε πτυχή της διαπροσωπικής σχέσης είναι ανέφικτος. Κυρίως εξ αιτίας του υποκειμενισμού.    

Ωστόσο υπάρχει τρόπος να διακριθεί από το αποτέλεσμα. Από την αρμονία της σχέσης. Η να εκτιμηθεί από τα αντίθετα της. Δεν είναι απαραίτητα να   εκτιμηθεί με κριτήρια αθωότητας. Τα  κριτήρια ενοχής συχνά είναι πιο αξιόπιστα.. Η  εντιμότατα είναι αρετή και η  ποιότητα της είναι λογικό να προσεγγίζεται κατά αρχήν από αυτό που δεν είναι, από  αντίθετες έννοιες.
Τα αντίθετα του έντιμου ανθρώπου  είναι τα: ανέντιμος άτιμος, φαύλος, ανήθικος. Πως ορίζονται όμως, όλα αυτά τα επίθετα μιας 'μη  αρετής ' , που το αντίθετο της είνα η εντιμότητα. Πως ορίζεται η εντμότητα; Και κυρίως πως αυτή  διαφοροποιείται  , κάτω από την ιδιαιτερότητα της μοναδικής για κάθε περίπτωση  διαπροσωπικής σχέσης;

Αγάπη

Η αγάπη βέβαια είναι συναίσθημα. Εύκολα το επικαλούμαστε αλλά είναι πολύ αμφίβολο αν γνωρίζουμε τι ακριβώς εννοούμε με το ρήμα ‘αγαπώ’. Είναι αμφίβολο το πόσο καταλαβαίνουμε   πως να αγαπάμε,  γιατί αγαπάμε τι αγαπάμε,. Αν πραγματικά  αγαπάμε τον άλλον για τον άλλο, η τον άλλο για εμάς. Σαν βιωματική εμπειρία και συμπεριφορά, είναι γνωστό ότι εκφράζεται  με απερίγραπτη πολυμορφία. Είναι λογικό. Αποτελεί ψυχολογική λειτουργία, μοναδική για κάθε άνθρωπο. Κάθε άνθρωπος ‘αγαπά’ με τον δικό του ιδιαίτερο τρόπο ακόμα και μέσα σε σχετικά όμοιες καταστάσεις. Εννοιολογικά  η λέξη είναι ιδιαίτερα πολυσήμαντη. Έτσι η αγάπη δεν  μπορεί να ούτε να ορισθεί ούτε να  μετρηθεί. Για την αγάπη δεν υπάρχουν  ψυχομετρικές δοκιμασίες  για να εκτιμηθεί ποσοτικά η ποιοτικά.   Αυτή την δυσκολία ορισμού υπαινίσσεται με χιουμοριστικό τρόπο ο Charles Pepin στο βιβλίο του ‘Φιλόσοφοι στο ντιβάνι’. Αναφέρεται στην Θεϊκή εντολή από την Πεντάτευχο: ‘ αγάπα τον πλησίον σου ως εαυτόν’. Την χαρακτηρίζει μη ηθική επειδή στηρίζεται στην ταυτότητα. Δεν έχει άδικο. Αν δεν αγαπάμε τον εαυτό μας, πώς να αγαπήσουμε τον πλησίον μας; Για αυτό λοιπόν η εντολή θα έπρεπε να είχε διατυπωθεί με δύο τουλάχιστον διαφορετικούς τρόπους οπως. α) εάν αγαπάς τον εαυτό σου, αγάπα τον πλησίον σου κατά τον ίδιο τρόπο, η β) να αγαπάς τον πλησίον όπως εκείνος αγαπά τον εαυτό του. Και στις δύο βέβαια περιπτώσεις μπαίνει το ‘πρέπει’ χωρίς να περιγράφεται το τι συνθέτει    την αγάπη

Καρκίνος, η αγωνία των εξετάσεων.

Είναι γνωστό ότι ο καρκίνος στις πιο πολλές περιπτώσεις είναι μια αρρώστια δυσθεράπευτη αν όχι εντελώς αθεράπευτη, επικίνδυνη για την ζωή και σίγουρα ανελέητη για την ποιότητα της, τόσο  σαν αρρώστια  όσο  και σαν θεραπεία. Κυρίως όμως είναι απρόβλεπτη. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος που ο γιατρός συνιστά  συχνό εργαστηριακό έλεγχο,- σε τακτά χρονικά διαστήματα- ανάλογα με την περίπτωση. Άλλοτε ανά 3μηνο, άλλοτε ανά 6μηνο και στις καλλίτερες περιπτώσεις ανά έτος. Το  χρονικό διάστημα που θεωρείται πιο  κρίσιμο  για υποτροπή είναι τα πέντε χρόνια. Είναι λογικό λοιπόν η αίσθηση της προοπτικής στο αύριο, η έννοια του μέλλοντος να αλλάζει στον καρκινοπαθή. Για αυτόν δεν ισχύει πια το αόριστο ‘ δεν ξέρουμε τι μας ξημερώνει το αύριο’. Το αύριο έχει πάρει ένα συγκεκριμένο απειλητικό όνομα ‘ φόβο υποτροπής του καρκίνου’ .  Κανείς δεν μπορεί να αποκλείσει το εφιαλτικό  αυτό ενδεχόμενο. Η αισιοδοξία δεν μπορεί να ακυρώσει τον φόβο. Και ο μηχανισμός της άρνησης, είναι άρνηση της πραγματικότητας, δεν βοηθά. Αντίθετα  μπορεί να οδηγήσει τον ασθενή σε φτωχή συμμόρφωση και εγκατάλειψη κάθε διαδικασίας που απαιτεί η παρακολούθηση του καρκίνου . Δεν θα έκανε τις εξετάσεις, αφού δεν θα αναγνώριζε τον κίνδυνο υποτροπής.

Αποφευκτική Προσωπικότητα

Στοιχεία αποφευκτικής προσωπικότητας,  υπάρχουν σε   πολλούς ανθρώπους.  Αν τα  στοιχεία αυτά  είναι αρκετά, τότε η  προσωπικότητας χαρακτηρίζεται αποφευκτική. Αν   είναι περισσότερα, τόσο πολλά ώστε να διαταράσσεται η λειτουργικότητα   του ατόμου, τότε ασφαλώς υπάρχει  ψυχιατρικό πρόβλημα, που αναγνωρίζεται σαν   Αποφευκτική διαταραχή της  Προσωπικότητας. Μια διάγνωση που πρέπει να υπακούει σε  συγκεκριμένα  διαγνωστικά κριτήρια  σύμφωνα με το διαγνωστικού συστήματος DSM-IV.

Για τα  αποφευκτικά στοιχεία καθώς και  την  προσωπικότητα-  χωρίς διαταραχή –οι  περισσότεροι  γνωρίζουμε πολλά και ας μη το συνειδητοποιούμαι. Συνιστούν  συμπεριφορές οικίες, που δηλώνονται  από το  ρήμα αποφεύγω. (απομακρύνομαι από κάποιον η κάτι, δεν πλησιάζω ,αρνιέμαι, αναβάλω,  διαφεύγω , ξεφεύγω)  και το συνώνυμο του, το φεύγω ( απομακρύνομαι γρήγορα , δραπετεύω,  αναχωρώ, αποχωρώ). 
Από τι όμως αποχωρεί ο άνθρωπος με την προσωπικότητα αυτή; Η απάντηση είναι από κάθε τι που τον φοβίζει. Και οι φόβοι του είναι πολλοί, συναρτημένοι πάντα με φτωχή αυτοεκτίμηση. Φόβοι κοινότυποι και ωστόσο ιδιαίτεροι και μοναδικοί, όπως ιδιαίτερος και μοναδικός είναι ο κάθε άνθρωπος.